Filozof, który złamał Bank Anglii.
Filantrop wzbudzający podziw, a jednocześnie wielokrotnie krytykowany
finansista, zwany największym spekulantem w historii. W jaki sposób dorobił się
swojej ogromnej fortuny i dlaczego wciąż wzbudza kontrowersje? Zapraszamy do
zapoznania się z sylwetką George’a Sorosa.
Pod zmienionym nazwiskiem…
György
Schwartz urodził się w 1930 roku w Budapeszcie w rodzinie węgiersko –
żydowskiej. Jego ojciec, więzień wojenny w okresie I wojny światowej, był
pisarzem posługującym się językiem esperanto, którego to uczył swego syna od
urodzenia. Ciężki czas Holocaustu przyszły spekulant przetrwał dzięki fałszywym
dokumentom. Soros przyznał wiele lat później, jak wielką ostrożność musieli
zachowywać jego rodzice, w związku z żydowskimi korzeniami rodziny. Lata
okupacji niemieckiej na Węgrzech były dla niego jednocześnie okresem kiedy to
podejmował pierwsze próby handlu walutą.
Fałszywe
dokumenty załatwione przez ojca oraz nowe nazwisko pozwoliły Sorosowi wyrwać
się z okupowanej ojczyzny i korzystając z okazji odbywającego się kongresu
młodych esperantystów, w roku 1947 wyemigrował do Wielkiej Brytanii. Dzięki
finansowej pomocy swojego wuja, rozpoczął naukę w London School Of Economics. W
tym okresie, jako student oraz uczestnik wykładów Karla Poppera, silnie
zainteresował się filozofią, z którą pragnął związać swoje życie w przyszłości.
Wkrótce jego głównym celem stało się zarobienie pieniędzy, które pozwoliłyby mu
oddać się swoim prawdziwym zainteresowaniom w tej dziedzinie.
Od filozofa do finansisty
Po ukończeniu
studiów w 1952 roku Soros podjął pracę w jednym z londyńskich banków. Wielka
Brytania miała stać się jednak tylko przystankiem na drodze jego kariery. W
1956 roku podjął decyzję o ponownej emigracji. Wyjazd do USA miał pomóc aspirującemu
filozofowi w zdobyciu pracy, która poprowadzi go do realizacji pasji jaką
zaszczepił w nim Karl Popper.
Niedługo po
przyjeździe do Nowego Jorku podjął pracę dla F.M. Mayer, gdzie pozostał
zatrudniony do 1959 roku, kiedy to przyjął posadę analityka w Wertheim & Co.
Sukcesy zawodowe oraz stanowisko wiceprezesa w Arnhold and S.
Bleichroeder, które piastował
w latach 1963 – 1973 przyczyniły się do silnego zaangażowania oraz entuzjazmu w
stosunku do rynków finansowych. Popchnęło to Sorosa do podjęcia kolejnego
wyzwania, którego skutkiem było powstanie funduszu hedgingowego Soros Fund
Management. Wkrótce przekształcił się on w Quantum Fund. Współprowadzony z
Jimem Rogersem fundusz w ciągu dziesięciu kolejnych lat osiągnął zyski w
wysokości 4000%. Stanowiły one ogromną składową fortuny niedoszłego pisarza i
filozofa.
„Człowiek, który złamał Bank Anglii”
Wielkich
pieniędzy i popularności Soros dorobił się między innymi dzięki inwestycjom w
akcje przedsiębiorstw stojących przed groźbą bankructwa w okresie kryzysu
rynkowego. Kierując się filozofią Karla Poppera, ryzykował inwestycje w
niepewne aktywa zakładając rychły wzrost ich wartości. Założenia te oparte były
na przekonaniu o sile owych przedsiębiorstw, która to przejawiała się
zdolnością do generowania zysku pozwalającego przetrwać najtrudniejszy okres w
gospodarce.
Prawdziwy
rozgłos przyniosły jednak Sorosowi spekulacje walutowe dokonane w latach ’90. W
roku 1992 jeden z głównych zarządzających funduszem Sorosa odkrył silne
przewartościowanie funta szterlinga. Funkcjonująca w tym okresie jednostka
rozliczeniowa Europejskiego Systemu Monetarnego (ECU) przyjęta w rozliczeniach
międzybankowych wymagała od państw europejskich utrzymywania wobec niej
sztywnych kursów walutowych. Nieadekwatny z punktu widzenia warunków
gospodarczych kurs wymiany funta względem ECU zachęcił Sorosa do podjęcia
działań i spekulacji na tej walucie w oczekiwaniu na zniżkę. Zaangażowanie w tą
akcję ponad 10 miliardów dolarów przyczyniło się do wyczerpania rezerw
walutowych broniącego się Banku Anglii, dewaluację brytyjskiej waluty oraz
ostatecznie wycofanie funta z Mechanizmu Kursów Walutowych (ERM II). Od tego
wydarzenia Soros nazwany został „człowiekiem, który złamał Bank Anglii”.
Nie była to
jedyna spektakularna interwencja spekulacyjna z udziałem Sorosa. Kilka lat
później miało dojść do kolejnych akcji przeprowadzonych na bazie azjatyckiego
kryzysu. Ataki podjęte w 1997 roku na tajlandzką walutę przyczyniły się do
silnej krytyki spekulanta ze strony ówczesnego premiera Malezji Mahathira bin
Mohammada. Sam Soros pogłębiał kontrowersje na swój temat. Dorabiając się
ogromnej fortuny na szeroko zakrojonych transakcjach walutowych, zwykł
twierdzić, że panujący system spekulacji finansowych stanowi istotnie problem
niesprzyjający sytuacji wielu krajów rozwijających się. Ta opinia tym silniej
oddziaływała na jego krytyków, którzy sposób gromadzenia fortuny Sorosa uważali
za wysoce nieetyczny.
Kolacja
na Manhattanie
W 2011 roku Soros postanowił zakończyć swoją karierę jako
zarządzający funduszem hedgingowym, co bezpośrednio wiązało się z nowymi
regulacjami dotyczącymi przepisów działalności branży hedgingowej w USA. Od tej
pory jego fundusz miał gromadzić jedynie środki rodzinne oraz należące do
prowadzonych przez niego organizacji.
Warty napomnienia jest również stosunek Sorosa do ostatniego
kryzysu finansowego oraz sytuacji w granicach Unii Europejskiej. Słynny
spekulant wyraził opinię, że właściwą drogą zapobiegającą pogarszającym się
warunkom ekonomicznym powinno stać się bankructwo zadłużonej Grecji. Wiele
kontrowersji wywołało również wydarzenie z lutego 2010 roku, kiedy to kadra
jego firmy wzięła udział w słynnej już „kolacji na Manhattanie”. Wydarzenie to
miało służyć dyskusji menadżerów funduszy hedgingowych, którzy zastanawiali się
nad możliwościami zarobku opartymi na spekulacjach przeciw walucie UE oraz
obligacjom rządowym Grecji.
Filantrop na szeroką skalę
Pomimo
niejednoznacznych opinii, które często pojawiają się w kontekście metod
zarabiania pieniędzy przez Sorosa, niewątpliwie człowiek ten od dawna znany
jest ze swojej działalności charytatywnej. Jego zaangażowanie w tej materii da
się zauważyć w działaniach podejmowanych w wielu krajach na świecie. Już pod
koniec lat ’70 podejmował akcje finansowe w RPA, mające na celu wsparcie
tamtejszych studentów oraz umożliwienie im podejmowania studiów w murach
University of Cape Town. Jest on również przewodniczącym w Open Society Institute, utworzył wiele
organizacji charytatywnych działających obecnie w ponad 50 krajach. W ostatnich
latach ta zakrojona na szeroką skalę sieć instytucji przekazywała ponad 400
milionów dolarów rocznie na prowadzone przez siebie projekty. W Polsce jego
działalność koncentruje się na Fundacji im. Stefana Batorego, która podejmuje
aktywność w ramach przedsięwzięć na rzecz dobra publicznego.
Poza tak hojnymi wydatkami na rzecz działalności
dobroczynnej, Soros nie szczędził również pieniędzy na walkę z polityką i prezydenturą
George’a W. Busha. Szacuje się, że na ten cel przeznaczył w sumie 15,5 miliona
dolarów, deklarując jednocześnie, że usunięcie Busha ze stanowiska głowy
państwa to dla niego „sprawa życia i śmierci”.
Zakończenie
George Soros, pozycjonowany w 2012 roku na 22 miejscu listy
najbogatszych ludzi na świecie magazynu Forbes, jest jedną z najbardziej
znanych współczesnych osobowości w świecie finansów. Jego spektakularny sukces
to w dużej mierze efekt przyjętego światopoglądu i sposobu myślenia, które
ukształtowane zostały w efekcie osobistych doświadczeń bezpośrednio powiązanych
z okresem II wojny światowej oraz głębokiego zainteresowania filozofią, którą
pragną włączyć w swoje codzienne życie. W jego pisarskim dorobku znaleźć można
kilkanaście pozycji książkowych, wśród których warto wymienić „Alchemię
Finansów”, czy „Nowy paradygmat rynków finansowych”. Pomimo wielu kontrowersji
krążących wokół największego spekulanta w historii z pewnością trudno odmówić
mu dwóch rzeczy - szczodrości oraz wyjątkowego wyczucia w zakresie spekulacji.
Stock market bubbles don't grow out of thin air. They have
a solid basis in reality, but reality as distorted by a misconception."
"The financial markets generally are unpredictable. So that
one has to have different scenarios... The idea that you can actually predict
what's going to happen contradicts my way of looking at the market."
"The worse a situation becomes the less it takes to turn it
around, the bigger the upside."
"I'm only rich because I know when I'm wrong...I basically have
survived by recognizing my mistakes."
"Once we realize that imperfect understanding is the human
condition there is no shame in being wrong, only in failing to correct our
mistakes."
"The hardest thing to judge is what level of risk is safe."
Fibonacci Team
